HET ORGEL EN ZIJN BESPELER

Vereenigde Doopsgezinde Gemeente Haarlem

In deze rubriek wordt een jaar lang maandelijks een Doopsgezind orgel in het zonnetje gezet.
In overleg met de Doopsgezinde Organistenkring, die dit jaar precies 25 jaar bestaat, is een selectie gemaakt uit de meer dan honderd orgels waar Doopsgezinden in Nederland wekelijks naar luisteren: het oudste, het kleinste, het nieuwste, het mooiste, een monument, geen monument, zojuist gerestaureerd, nodig aan restauratie toe, of bijna verkocht….Te beginnen met Orgelstad nummer één van Nederland: Haarlem.

Marco bij de Vaate & het Ahrend Orgel

Deze maand: Vereenigde Doopsgezinde Gemeente Haarlem (VDGH)
Locatie: Frankestraat 24, 2011 HV Haarlem.
Te beluisteren op: zondagochtend, 10.30 uur (dienst).
Interview met: Marco bij de Vaate. Organist sinds: 1973. Concert: 17 juli 2010.

Marco bij de Vaate

Marco bij de Vaate: 'Ik wil alleen nog maar Bach spelen'


Aviva Boissevain
Na het orgel van Bätz uit 1770 en vervolgens het Flaes-orgel uit 1883 kreeg onze Vermaning in 1968 een nieuw orgel, gebouwd door de Duitse orgelbouwers Ahrend & Brunzema. Vooral Jürgen Ahrend is beroemd, vanwege zijn restauratie-werkzaamheden aan het orgel van de Martinikerk in Groningen, een van de oudste orgels van Nederland.
Bij dit soort Duitse orgels is de intonatie naar boven gericht en de winddruk vrij strak. Hierdoor is de klank soms wat fel. Het is daarom vorig jaar gerestaureerd onder leiding van de Zaandamse orgelbouwer Dick Koomans.
Die heeft in twee maanden tijd alle pijpen opnieuw geïntoneerd en de agressieve, gespannen klank kunnen ontspannen. Het klinkt nu veel mooier.

Prix d'Excellence

Tijdens mijn opleiding aan het Muziek Lyceum in Amsterdam werd ik organist van deze Gemeente. Twee jaar later studeerde ik cum laude af bij Piet Kee, stadsorganist van Haarlem. Drie jaar later won ik de Prix d’Excellence. Daarnaast heb ik gestudeerd bij Daniel Roth in Frankrijk.
Tien jaar geleden ben ik gestopt met concerten geven. Ik wilde weer met muziek bezig zijn. Ik wil nu alleen nog maar Bach spelen, maar dan op een natuurlijke manier. Het probleem met concerten geven is dat je in je eigen, academische opvattingen over een stuk blijft ronddwalen. Doordat ik niet meer optreed ben ik nu weer terug bij de muziek zelf.

Door de strakke klank van dit orgel klinkt een componist als Bach het beste. Het instrument helpt me aan ideeën hoe zijn muziek zou moeten klinken. Het type instrument is van cruciaal belang voor opvattingen over hoe de muziek het beste gespeeld kan worden. Instrument en interpretatie hangen nauw samen.
Buiten de kerkdiensten is dit orgel maar eens in de twee jaar te horen: tijdens het Internationaal Haarlems Orgelfestival. Dat is de enige keer dat ik wel een concert geef: Bach.